درمان و توانبخشی شارکو ماری توث در شیراز؛کاردرمانی قصردشت

درمان و توانبخشی شارکو ماری توث (CMT) در شیراز؛ نقش کاردرمانی در حفظ استقلال و بهبود کیفیت زندگی
بیماری شارکو ماری توث (Charcot-Marie-Tooth - CMT) یکی از شایع‌ترین بیماری‌های ژنتیکی اعصاب محیطی است که حدود ۱ نفر از هر ۲۵۰۰ نفر را درگیر می‌کند. این بیماری که به نام سه پزشک کشف‌کننده آن نام‌گذاری شده، با ضعف و آتروفی پیشرونده عضلات به ویژه در پاها و ساق‌ها مشخص می‌شود و به تدریج اندام‌های فوقانی را نیز درگیر می‌کند.
اگرچه تاکنون درمان قطعی برای متوقف کردن پیشرفت این بیماری یافت نشده است، اما توانبخشی تخصصی و کاردرمانی می‌تواند به طور چشمگیری کیفیت زندگی، استقلال و عملکرد روزمره بیماران را بهبود بخشد. در کلینیک تخصصی توانبخشی قصرالدشت شیراز، ارگوتراپیست سجاد پیشه‌ور (کاندیدای دکترای تخصصی) با رویکردی علمی و فردمحور، برنامه توانبخشی جامعی را برای بیماران مبتلا به CMT طراحی می‌کند.
شارکو ماری توث چیست و چه علائمی دارد؟
شارکو ماری توث (CMT) گروهی از نوروپاتی‌های ارثی است که اعصاب حرکتی و حسی را درگیر می‌کند. این بیماری باعث می‌شود پیام‌های عصبی به درستی به عضلات منتقل نشوند و به مرور زمان ضعف و تحلیل عضلانی رخ دهد.
علائم شایع شارکو ماری توث
علائم این بیماری معمولاً در نوجوانی یا اوایل بزرگسالی شروع می‌شود و به تدریج پیشرفت می‌کند:
· ضعف عضلات پا و ساق: مشکل در بلند کردن پنجه پا (افتادگی مچ پا) و زمین خوردن مکرر
· کف پای گود (Pes Cavus): قوس بیش از حد کف پا که یکی از مشخصه‌های اصلی CMT است
· تغییر شکل انگشتان پا: پنجه‌ای شدن و ایجاد میخچه
· کاهش حس در پاها: بی‌حسی، گزگز و کاهش درک درد و دما
· ضعف در دست‌ها: مشکل در گرفتن اشیاء، بستن دکمه و نوشتن
· خستگی زودرس: به دلیل تلاش بیشتر عضلات برای انجام حرکات
· درد مزمن: ناشی از تغییر شکل مفاصل و عدم تعادل عضلانی
🌟 نقش طلایی کاردرمانی در توانبخشی CMT
کاردرمانی به عنوان یکی از ارکان اساسی در مدیریت CMT شناخته می‌شود. راهنماهای بالینی معتبر توصیه می‌کنند که همه بیماران CMT باید از نظر ضعف عضلانی، انقباضات مفصلی، تعادل، هماهنگی و مهارت دستی ارزیابی شوند. در کلینیک تخصصی توانبخشی قصرالدشت شیراز، ارگوتراپیست سجاد پیشه‌ور (کاندیدای دکترای تخصصی) با رویکردی جامع و فردمحور، برنامه توانبخشی اختصاصی برای هر بیمار طراحی می‌کند.
چرا کاردرمانی برای CMT ضروری است؟
کاردرمانی برخلاف روش‌های صرفاً علامت‌محور، به استقلال بیمار در فعالیت‌های روزمره زندگی (ADL) و تطبیق محیط با نیازهای در حال تغییر بیمار می‌پردازد. بر اساس منابع معتبر پزشکی، کاردرمانی می‌تواند به بهبود عملکرد در فعالیت‌های روزمره زندگی کمک کند و وسایل کمکی تطبیقی برای جبران ضعف عضلانی دست و بازو آموزش دهد.
اهداف اصلی کاردرمانی در CMT
۱. حفظ و بهبود عملکرد دست و مهارت‌های ظریف
ضعف عضلات دست و بازو در CMT می‌تواند انجام کارهایی مانند بستن دکمه، نوشتن، غذا خوردن و استفاده از ابزار را دشوار کند. کاردرمانگر با استفاده از وسایل کمکی تطبیقی مانند بست‌های مخصوص، ابزارهای بلندتر و قلم‌های ضخیم‌تر، به بیمار کمک می‌کند تا استقلال خود را حفظ کند.
۲. تمرینات تقویتی و کششی هدفمند
ورزش‌درمانی یکی از ستون‌های اصلی توانبخشی CMT است. شواهد با کیفیت متوسط نشان می‌دهند که برنامه‌های تمرین مقاومتی پیشرونده می‌توانند نتایج عملکردی را بهبود بخشند. تمرینات کششی روزانه در مراحل اولیه بیماری می‌تواند به تأخیر در انقباضات مچ پا کمک کند.
انواع تمرینات توصیه شده:
· تمرینات تقویتی: تقویت عضلات سالم برای جبران ضعف عضلات درگیر
· تمرینات کششی: حفظ انعطاف‌پذیری مفاصل و جلوگیری از کوتاهی عضلات
· تمرینات تعادلی: کاهش خطر زمین خوردن و بهبود پایداری
· ورزش‌های هوازی: شنا، دوچرخه‌سواری ثابت و پیاده‌روی با وسایل کمکی
۳. ارتز و وسایل کمکی
ارتز مچ پا-پا (AFO) یکی از مؤثرترین وسایل کمکی برای بیماران CMT است. این ارتزها پایداری مچ پا را فراهم کرده، مکانیک راه رفتن را بهبود می‌بخشند و خطر زمین خوردن را کاهش می‌دهند. مطالعات نشان داده‌اند که استفاده از AFO می‌تواند به طور معناداری عملکرد راه رفتن را بهبود بخشد.
انواع ارتزهای توصیه شده بر اساس شرایط بیمار:
· کفی طبی (Footplate): برای اصلاح توزیع فشار در کف پای گود و کاهش پینه و درد
· AFO داینامیک کربنی: برای افتادگی مچ پا بدون ناپایداری زانو
· AFO سفارشی: برای ناپایداری زانو و موارد شدیدتر
۴. مدیریت خستگی و صرفه‌جویی در انرژی
خستگی یکی از شایع‌ترین شکایات بیماران CMT است. کاردرمانگر با آموزش تکنیک‌های صرفه‌جویی در انرژی و اولویت‌بندی فعالیت‌ها به بیمار کمک می‌کند تا با انرژی محدود خود، کارهای ضروری را انجام دهد. فعالیت بدنی منظم نشان داده شده است که استقامت را بهبود می‌بخشد و خستگی را کاهش می‌دهد.
۵. اصلاح محیط منزل و محل کار
کاردرمانگر با ارزیابی محیط زندگی بیمار، تغییرات لازم را برای ایمنی و دسترسی بهتر توصیه می‌کند. این شامل نصب نرده در حمام، استفاده از صندلی‌های مناسب، حذف فرش‌های لغزنده و تنظیم ارتفاع وسایل است.
۶. آموزش مراقبت از پا
از آنجایی که بیماران CMT حس پاهای خود را از دست می‌دهند، مراقبت منظم از پا بسیار حیاتی است. کاردرمانگر به بیمار آموزش می‌دهد که پاهای خود را روزانه بررسی و تمیز کند تا از بروز زخم و عفونت جلوگیری شود.
تمرینات خانگی مؤثر برای CMT
توجه: این تمرینات باید پس از ارزیابی توسط متخصص و با توجه به شرایط شما تجویز شوند.
تمرین توضیح تکرار
کشش تاندون آشیل کشش پشت ساق با پای عقبی صاف ۳۰ ثانیه، ۳ بار
بالا آوردن مچ پا در حالت نشسته، مچ پا را به سمت بالا بیاورید ۱۰-۱۵ بار، ۳ ست
ایستادن روی یک پا حفظ تعادل روی یک پا ۳۰ ثانیه، ۳ بار
جمع کردن حوله با انگشتان حوله را با انگشتان پا جمع کنید ۱۵-۲۰ بار، ۳ ست
پل زدن تقویت عضلات باسن و کمر ۱۰ بار، ۳ ست
چه زمانی به کاردرمانگر مراجعه کنیم؟
اگر هر یک از علائم زیر را تجربه می‌کنید، مراجعه به مرکز تخصصی توانبخشی ضروری است:
· ضعف پیشرونده در پاها یا دست‌ها
· زمین خوردن مکرر یا احساس ناپایداری
· مشکل در انجام فعالیت‌های روزمره مانند لباس پوشیدن و غذا خوردن
· درد یا خستگی مزمن که با استراحت بهبود نمی‌یابد
· کاهش حس در پاها و خطر زخم و عفونت
خدمات تکمیلی کلینیک قصردشت
· نوروفیدبک (نوروتراپی): کاهش درد مزمن، اضطراب و بهبود کیفیت خواب
· گفتاردرمانی: در صورت وجود آسیب‌های همزمان
چرا کلینیک قصردشت شیراز؟
کلینیک تخصصی توانبخشی قصرالدشت شیراز – کاردرمانی گفتاردرمانی نوروتراپی – اولین و مجهزترین مرکز کاردرمانی شیراز با مدیریت ارگوتراپیست سجاد پیشه‌ور (کاندیدای دکترای تخصصی)، با بهره‌گیری از به‌روزترین تجهیزات توانبخشی شامل ساخت ارتز سفارشی، کفی طبی، تحریک الکتریکی و تمرینات تخصصی، آماده همراهی شما در مسیر توانبخشی شارکو ماری توث و حفظ استقلال و کیفیت زندگی است.
📌 آدرس: شیراز، میدان قصرالدشت، کوچه 34 وکلا
📞 پذیرش و نوبت‌دهی:
09392024636
09107443011